Đánh giá mức độ phù hợp sinh thái cho phát triển cây Mắc ca trên địa bàn tỉnh Sơn La

Abstract

Nghiên cứu đánh giá mức độ phù hợp sinh thái cho phát triển cây Mắc ca tại tỉnh Sơn La dựa trên ba nhóm yếu tố chính: đất đai, địa hình và khí hậu. Ngoài việc kế thừa tài liệu thứ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát thực địa tại 25 ô tiêu chuẩn tạm thời (500 m2/ô), mô tả 25 phẫu diện đất, phân tích 25 mẫu đất tầng mặt (0-30 cm) kết hợp thu thập các thông tin về độ cao, độ dốc, hướng phơi, điều kiện thời tiết bất lợi. Kết quả cho thấy đất vùng nghiên cứu chủ yếu là đất Feralit, có phản ứng chua, với giá trị pH(KCl) tầng mặt dao động từ 3,94-4,96, phản ánh sự xuất hiện cục bộ các vị trí khảo sát cận ngưỡng không thích hợp về độ chua đất. Đánh giá khí hậu chỉ ra 7/8 trạm đạt mức rất phù hợp (S1) về nhiệt độ; lượng mưa năm chủ yếu đạt mức S1 dến S2, riêng khu vực vùng thấp khô đạt mức S3. Mối quan hệ hồi quy giữa nhiệt độ (T) và độ cao (H) được xác định: T = 23,04 - 0,0034H (R2 = 0,64; p = 0,017). Đánh giá tổng hợp theo đai cao cho thấy: vùng dưới 700 m chủ yếu đạt mức S2-S3; đai cao 700-1.000 m đạt S2 và là vùng ưu tiên phát triển; vùng trên 1000 m cần thận trọng do nguy cơ rét đậm, sương giá và độ ẩm cao. Các yếu tố hạn chế chính gồm độ chua đất, độ dốc lớn, hạn mùa khô ở vùng thấp và sương muối/rét hại ở vùng cao.