ETIKA KERJA ISLAM DALAM INSTITUSI UNTUK PEMBANGUNAN RANTAIAN BEKALAN HALAL: SATU KERANGKA KONSEPTUAL

Abstract

Perkembangan pesat ekonomi halal global telah meningkatkan keperluan terhadap sistem logistik yang bukan sahaja cekap dari segi operasi, malah mampu mengekalkan integriti dan etika. Walaupun perhatian akademik terhadap logistik halal semakin meningkat, kebanyakan kajian masih berorientasikan pematuhan dengan menekankan pensijilan dan pengasingan, berbanding penginstitusian nilai etika Islam. Kertas ini membangunkan dan memajukan konstruk Keupayaan Penginstitusian Etika Islam (Islamic Ethics Institutionalisation Capability, IEIC), iaitu satu keupayaan dinamik yang menterjemahkan niat moral Islam kepada sistem tadbir urus dan pengukuhan teknologi secara berterusan. Berasaskan Teori Institusi, model yang dicadangkan menggabungkan tiga mekanisme yang saling mengukuhkan, iaitu penginternalan etika, tadbir urus etika, dan pengukuhan teknologi. Ketiga-tiga mekanisme ini membolehkan organisasi menterjemahkan nilai etika kepada proses institusi yang tersusun, boleh dikesan, dan adaptif. Rangka kerja ini menjelaskan bagaimana IEIC menghasilkan kedua-dua legitimasi institusi melalui penerimaan sosial dan pematuhan kawal selia, serta legitimasi spiritual melalui akauntabiliti kepada Allah SWT (taqwa). Dengan meletakkan etika sebagai keupayaan organisasi yang boleh diperbaharui (Teece, 2007), IEIC mengembangkan teori keupayaan dinamik ke dalam domain moral serta memperkayakan kajian pengurusan Islam melalui pemahaman berasaskan proses tentang ketahanan etika. Kertas ini turut menghuraikan syarat sempadan yang mempengaruhi perkembangan IEIC, termasuk kematangan institusi, keterbenaman budaya, dan kesiapsiagaan digital, serta mengemukakan cadangan yang boleh diuji bagi menghubungkan nilai etika, sistem tadbir urus, dan ketelusan teknologi dengan prestasi rantaian bekalan halal yang lestari. Daripada segi kaedah kajian, kajian ini merupakan kertas konseptual mengenai etika kerja Islam. Kajian ini menyimpulkan bahawa integriti halal jangka panjang bergantung bukan pada penguatkuasaan luaran, tetapi pada penginstitusian dalaman etika Islam. Oleh itu, IEIC menyediakan rangka teori dan praktikal untuk mentransformasikan logistik halal kepada sistem yang mampu mengawal selia dirinya sendiri.