Sinyalize Kavşaklarda Gecikmenin Açıklanabilir Tabanlı (EBM) Yöntem ile Analizi

Abstract

Kentsel trafik sinyal sitemlerinin kontrolü, sistem verimliliğinin artırılmasında ve gereksiz gecikmelerin azaltılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Trafik koşullarının giderek daha değişken hale gelmesiyle birlikte, talep ile sinyal zamanlama parametreleri arasındaki karmaşık etkileşimlerin yakalanması da zorlaşmaktadır. Bu çalışma, senaryo temelli işletim verilerine dayanan, trafik analizine yönelik açıklanabilir yapay zekâ (XAI) tabanlı bir çerçeve sunmaktadır. Explainable Boosting Machine (EBM) kullanılarak geliştirilen önerilen model; çevrim süresi, yeşil faz , geliş akımları, doygunluk derecesi ve kavşak gecikmesi arasındaki ilişkileri ortaya koymaktadır. Tahmin doğruluğunun yanı sıra, model özellik önemi ve şekil fonksiyonları aracılığıyla her bir parametrenin gecikme oluşumuna nasıl katkı sağladığını açıklamaktadır. Elde edilen bulgular, açıklanabilir yapay zekâ modellerinin yüksek tahmin doğruluğunu yorumlanabilir biçimde sunabildiğini ve veriye dayalı sinyal kontrol stratejilerinin geliştirilmesini destekleyerek etkin ve sürdürülebilir kentsel hareketliliğe katkı sağladığını göstermektedir.