Jul 2026· Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi· Vol 17· 0 citations· 12 references
Abstract
Bu çalışmada, elektrikli skuterlerde (e-skuter) kullanılan fırçasız doğru akım motorlarının (FDAM) hız-algılayıcısız model öngörülü akım kontrolü (MÖAK) için genişletilmiş Kalman filtresi (GKF) tabanlı bir gözlemleyici tasarlanmış ve benzetim ortamında test edilmiştir. Tasarlanan GKF gözlemleyicisi, FDAM’nin stator akımlarını, rotor hızını, elektriksel rotor konumunu ve yük momentini eşzamanlı olarak kestirmektedir. Sistemi gerçekçi çalışma koşulları altında test etmek amacıyla, kestirim ve kontrol başarımları standart sürüş profilleri kullanılarak doğrulanmıştır. Ek olarak, benzetim çalışmalarında FDAM modeline uygulanan yük momenti, sürüş profilleri ve e-skuter’e ait toplam çekiş kuvveti kullanılarak belirlenmiştir. Sıfır hız dahil geniş bir hız aralığında ve farklı yük koşulları altında gerçekleştirilen benzetim sonuçları, hem GKF gözlemleyicisinin yüksek kestirim doğruluğunu hem de MÖAK tabanlı FDAM sürücüsünün etkin kontrol başarımını ortaya koymaktadır.
Elektrik enerjisi talebinin tahmin edilmesi, enerji sistemlerinin güvenli, ekonomik ve çevresel olarak sürdürülebilir bir şekilde işletilmesi için hayati öneme sahiptir. Son zamanlarda, elektrik talep tahmin yöntemleri üzerine yapılan çalışmalar hem klasik yöntemlerin iyileştirilmesi hem de yeni teknolojilerin entegrasyonu üzerine yoğunlaşmıştır. Bu çalışmada, Birleşik Krallık'taki elektrik talebi veri seti kullanılarak elektrik talebinin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Uzun Kısa Süreli Bellek (LSTM), Aşırı Gradyan Artırma Algoritması (XGBoost) ve Lineer Artırma Regresyonu gibi çeşitli tahmin modelleri Google Colab ortamında Python yazılım dili kullanılarak uygulanmıştır. Modellerin performansları, Kök Ortalama Kare Hata (RMSE) ve Ortalama Mutlak Yüzde Hata (MAPE) doğruluk ölçüm yöntemleri kullanılarak karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonuçları LSTM yönteminin diğer yöntemlere üstünlüğünü göstermektedir.
Nefise Ertoy, Mehmet Akansel· Uludağ University Journal of...· 0 citations
"Neden bir makineler sosyolojisi olmasın?" Steve Woolgar (1985) bu soruyu, uzman sistemler tartışmalarının ortasında, yapay zekâyı sosyolojik araştırmanın nesnesi yapmaya çağırarak sormuştu. Aradan geçen kırk yılda soru güncelliğini yitirmediği gibi, üretken yapay zekâ uygulamalarının 2022 sonundan itibaren kitleselleşmesiyle yeni bir aciliyet kazandı. Algoritmik sistemler mühendislik laboratuvarlarının ve teknoloji şirketlerinin mutfaklarından çıkıp sokağa, eve, sınıfa ve işyerine taşındı. İş başvuruları algoritmalarca eleniyor, haber akışları kişiselleştiriliyor, öğrenciler ödevlerini sohbet robotlarıyla yazıyor; yaşlı bakımından göçmen entegrasyonuna, din temsilinden dezenformasyonla mücadeleye kadar uzanan alanlarda kararlar veri temelli sistemlere devrediliyor. Üstelik bu devir teslim çoğu zaman sessizce gerçekleşiyor: Bir kurumun hangi kararları algoritmaya bıraktığı, o kararların hangi veriyle ve hangi ölçütlerle üretildiği, işleyişin içindeki insanlar için bile görünmez kalabiliyor (Pasquale, 2015).
Ömer Özdinç· İstanbul Üniversitesi Sosyol...· 0 citations
Bu çalışma, Adıyaman’daki mahalle fırını kültürünün geleneksel yemeklerin unutulmasına etkisini Sosyal Pratikler Kuramı ve Somut Olmayan Kültürel Miras yaklaşımı çerçevesinde incelemektedir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda tasarlanmış, olgubilim deseni benimsenmiş ve Adıyaman merkezde yaşayan 13 fırın kullanıcısı ile 7 fırıncıdan oluşan toplam 20 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler MAXQDA programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, mahalle fırınlarının özellikle lahmacun, Adıyaman tavası, hıtap ve dövmeç gibi yemeklerde yoğun biçimde kullanıldığını; kullanım gerekçelerinin başlıca lezzet, pratiklik ve zaman tasarrufu olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte mahalle fırını kültürü geleneksel yemekleri doğrudan ortadan kaldırmamakta; ev içi pişirme süreçlerini ev ve fırın arasında paylaştırarak teknik bilgi, beceri ve ustalık aktarımını zayıflatmaktadır. Ayrıca hijyen ve gıda güvenliği boyutunun bu kültürün sürdürülebilirliği açısından önemli olduğu belirlenmiştir.
Özden Özdemir, Memet Şahan· Adıyaman Üniversitesi Sosyal...· 0 citations
Kentsel trafik sinyal sitemlerinin kontrolü, sistem verimliliğinin artırılmasında ve gereksiz gecikmelerin azaltılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Trafik koşullarının giderek daha değişken hale gelmesiyle birlikte, talep ile sinyal zamanlama parametreleri arasındaki karmaşık etkileşimlerin yakalanması da zorlaşmaktadır. Bu çalışma, senaryo temelli işletim verilerine dayanan, trafik analizine yönelik açıklanabilir yapay zekâ (XAI) tabanlı bir çerçeve sunmaktadır. Explainable Boosting Machine (EBM) kullanılarak geliştirilen önerilen model; çevrim süresi, yeşil faz , geliş akımları, doygunluk derecesi ve kavşak gecikmesi arasındaki ilişkileri ortaya koymaktadır. Tahmin doğruluğunun yanı sıra, model özellik önemi ve şekil fonksiyonları aracılığıyla her bir parametrenin gecikme oluşumuna nasıl katkı sağladığını açıklamaktadır. Elde edilen bulgular, açıklanabilir yapay zekâ modellerinin yüksek tahmin doğruluğunu yorumlanabilir biçimde sunabildiğini ve veriye dayalı sinyal kontrol stratejilerinin geliştirilmesini destekleyerek etkin ve sürdürülebilir kentsel hareketliliğe katkı sağladığını göstermektedir.
R. Politi· Dicle Üniversitesi Mühendisl...· 0 citations
Genel Sağlık Sigortası (GSS), bireylerin sağlık riskleri karşısında ortaya çıkan maliyetlerini karşılamayı amaçlayan bir sosyal güvenlik uygulamasıdır. Bu çalışmada, Türkiye’de uygulanan GSS sistemi sosyal refah devleti perspektifinden değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış; mevzuat, resmî raporlar ve literatür doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, GSS’nin sağlık hizmetlerine erişimde kapsayıcılığı artırdığını göstermektedir. Bununla birlikte, prim sistemi, gelir testi uygulamaları ve katkı paylarının sosyal refah devleti ilkeleriyle tam anlamıyla örtüşmediği tespit edilmiştir. Ayrıca sistemin sürdürülebilirliği, hizmetlere erişimde eşitsizlikler ve bazı grupların sistem dışında kalması önemli sorun alanları olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, Türkiye’de GSS’nin sağlık hizmetlerine erişim imkânlarını artırdığı ve dezavantajlı gruplar açısından sağlık hizmetlerinde kamu güvencesinin güçlenmesine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sevilay Berkdemir, Özgür Emre Koç· Turkuaz Uluslararası Sosyo-E...· 0 citations
Bu çalışmada, serebellar Purkinje hücrelerinin sinaptik plastisite dinamiklerinden esinlenen çok kompartmanlı bir uyarlamalı elektroensefalografi (EEG) filtresi sunulmaktadır. Yöntem, proksimal ve distal dendritik işleme kollarını soma bütünleştirme katmanında birleştirerek düşük frekanslı ve geçici bileşenleri birlikte modellemektedir. Öğrenme, tırmanıcı lif (climbing fiber) benzetimli hata sinyali üzerinden eşiksiz ve hataya duyarlı LTD/LTP güncellemesi ile yürütülmekte; uzun dönemli kararlılık için homeostatik ağırlık sınırlama mekanizması kullanılmaktadır. Dört test sinyali (EEG benzetimi, sinüs, chirp ve ECG) üzerinde fs = 160 Hz, 9600 örnek ve n = 20 Monte Carlo koşusuyla yapılan deneyler, önerilen yaklaşımın özellikle değişken bantlı ve geçici bileşen içeren sinyallerde Butterworth ve Kalman filtrelerine göre daha yüksek SNR, daha düşük PRD/MSE, daha iyi korelasyon ve karşılaştırmada genel olarak dengeli bir başarım profili sunduğunu göstermektedir.
Halil İbrahim Özkul, Burak Yilmaz· Signal Processing and Commun...· 0 citations
