CHIẾN TRANH KINH TẾ MỸ – NGA TRONG CHIẾN TRANH LẠNH 2.0: TRỪNG PHẠT, PHÂN MẢNH VÀ CỤC BỘ HÓA TOÀN CẦU

Abstract

Trên cơ sở sử dụng cách tiếp cận phân tích định tính kết hợp với nghiên cứu trường hợp (case study), bài viết phân tích cuộc chiến tranh kinh tế giữa Mỹ và Nga trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc và sự hình thành của “Chiến tranh Lạnh 2.0”. Trọng tâm của nghiên cứu là các biện pháp trừng phạt kinh tế quy mô lớn do Mỹ và phương Tây áp đặt lên Nga sau xung đột Nga – Ukraine năm 2022, bao gồm trừng phạt tài chính, hạn chế thương mại, kiểm soát công nghệ và cô lập hệ thống thanh toán quốc tế. Bài viết đánh giá tác động của các biện pháp này đối với nền kinh tế Nga cũng như những hệ quả rộng hơn đối với cấu trúc của hệ thống kinh tế toàn cầu. Đồng thời, nghiên cứu phân tích các chiến lược thích ứng của Nga như thúc đẩy phi đô la hóa, mở rộng thanh toán bằng đồng nội tệ, tăng cường hợp tác kinh tế trong khuôn khổ BRICS và mở rộng quan hệ với các nước Nam bán cầu. Từ đó, bài viết lập luận rằng cuộc đối đầu kinh tế Mỹ – Nga không chỉ là công cụ gây sức ép trong xung đột địa – chính trị, mà còn phản ánh xu hướng chuyển dịch của trật tự kinh tế thế giới từ mô hình toàn cầu hóa tự do sang trạng thái phân mảnh theo các khối địa – chính trị. Trong bối cảnh đó, hiệu quả của trừng phạt kinh tế và vai trò lãnh đạo của phương Tây trong hệ thống kinh tế quốc tế đang đứng trước nhiều thách thức mới.